درد گردن

تنگی کانال نخاعی (Spinal stenosis) به باریک وتنگ شدن فضای باز درون ستون مهره ها اطلاق می شود.

اینحالت باعث ایجاد فشار بر روی نخاع واعصابی میشود که از میان ستون فقرات عبور میکنند.

تنگی کانال بیشتر در ناحیه تون فقرات عبور میکنند.تنگی کانال بیشتر در ناحیه گردن وقسمت پائینی ستون مهره ها

 روی میدهد.

برخی افراد دچار این بیماری علامتی ندارند. اما سایر افراد دارای علائم زیر هستند:

درد

 احساس کرختی ،گزگز،مورمور و خواب رفتگی بخصوص هنگام فعالیت و راه رفتن ضعف عضلانی و گرفتگی عضلانی با

 راه رفتن تشدید می شود

 اختلالات مرتبط با مثانه  مثل بی اختیاری ادراری و گیر کردن ادرار یا ادرار قطره ای اختلالات عملکرد روده ها( دفع مدفوع 

بصورت بی اختیاری گاز و مدفوع)

تنگی کانال ستون مهره ها بیشتر بعلت تغییرات ناشی  ازسایش در طی زمان یعنی آرتروزبدنبال افزایش سن روی 

میدهد .

اما فقط در موارد  بسیارشدید  که به درمانهای طب فیزیکی پاسخ نداده اند ممکن جراحی توصیه شود.

بسیاری از مردم  طبیعی علائم تنگی کانال در عکس کمر  دارند اما بدون علامت هستند.اگر علائم ایجاد شود ، این

 علائم با گذشت زمان ممکن است بدتر شود اما در اکثر موارد با درمانهای طب فیزیکی این علایم کمتر شده و یا ثابت

 می ماند.

علائم  برحسب ناحیه تنگی فرق میکند.

در گردن:تنگی کانال مهره های گردنی میواند باعث

 علایم زیرشود:

احساس کرختی وبی حسی

ضعف وسوزن سوزن شدن در یک پا یاقسمتی از پا ،بازو 

و دست. 

در بیماری شدید،اعصاب مربوط به مثانه یا روده ها درگیر

 شده وباعث عدم کنترل دفع ادرار ومدفوع میشود.

 گاهی تنگی کانال نخاع گردنی باعث علایم در پا شده و اشتباها کمر بیمار عمل می شود. 

گاهی بیمار فقط از اختلال تعادل شکایت دارد.

درقسمت پائین ستون مهره ها فشار بر روی اعصاب میتواند علائم زیر را ایجاد کند:

درد،گرفتگی وکرامپ در پاها هنگام ایستادن طولانی مدت یا هنگام راه رفتن

ناراحتی بیمار هنگامی که به سمت جلو خم میشود یا می نشینید کمتر میشود.

این بیماران چند قدم راه رفته و بعد دراثر در ممکن است مجبور به نشستن یا تکیه دادن بصورت خم شدن به جلو شوند.

بعضی از مردم بطور مادرزادی کانال مهره های  باریکی دارند. در این افراد به هر دلیلی که فضای کانال کاهش یابد،تنگی ایجاد میشود.در این موارد گاهی بیرون زدگی و پارگی خفیف دیسک باعث علایم شدیدی در بیمار می شود.

سایرعلل عبارتند از:

رشد بیش از حد استخوان.فرسایش استخوانها و مفاصل ستون فقرات که ناشی  ازافزایش سن و کار سنگین است و آرتروز هم نامیده می شود باعث ایجاد خارهای استخوانی میگردد که اگر بداخل کانال نخاعی  رشد کند ایجاد تنگی می کند.

بیماری پاژه یک بیماری استخوانی است که بزرگسالان را درگیر میکند واین بیماری ممکن است بعلت افزایش رشد استخوان باعث تنگی کانال شود.

هرنی یا فتق دیسک: بالشتکهای نرمی( از جنس غضروف) که کار انها جذب شوک وارده بین مهره ها است  در بین مهره ها قرار گرفته اند و به آنها دیسک گفته می شود. با افزایش سن  دیسکها آب خود را از دست داده وخشک میشوند. پارگی در سطح بیرونی دیسک ممکن است باعث شودکه مقادیری از ماده نرم داخل دیسک بین مهره ها وارد شده و بعلت برجستگی باعث ایجاد فشار بر طناب عصبی نخاع یا سایر اعصابی که از درون فضای  بین مهره ها عبور میکنند، شود.

افزایش ضخامت رباطهاه:طنابهای محکمی که باعث نگهداری واستواری استخوانهای ستون مهره ها با یکدیگر میشوند رباط نام دارند،ممکن است رباطها  با گذشت زمان سفت وضخیم شوند . این رباطها یا لیگامانهای ضخیم شده میتوانند بطرف داخل کانال برجسته شده و تنگی کانال ایجاد بنمایند.

تومورها (غدد غیر طبیعی):رشد غیر طبیعی میتواند در داخل طناب نخاع ، داخل  بافت پوششی که نخاع را می پوشاند یادر فضایی بین نخاع وکانال رخ دهد. این غدد با فشار به بافتهای عصبی ممکن است علایم تنگی کانال نخاعی را ایجاد کنند

آسیبهای وارده به ستون فقرات:تصادف اتوموبیل وسایر آسیبهای ضربه های شدید میتوانند باعث دررفتگی یا شکستگی یک یا چند مهره شده وایجاد تنگی کانال کنند. استخوان جابجا شده بدنبال شکستگی ممکن است به بافتهای کانا ل ستون مهره ها اسیب وارد کند. التهاب وتورم بافتهای مجاور بدنبال جراحی ناحیه پشت هم میتواند بلافاصله پس از جراحی  ایجاد فشار روی طناب نخاعی واعصاب کرده وایجاد تنگی بنماید.

عوامل مساعد کننده:اکثر مردم دچار تنگی کانال سن بیش از 50 سال دارند.در سنین جوانتر  بیماری ژنتیکی بیشتر مطرح است که در اینحالات رشد  طبیعی استخوانها و عضلات در تمام بدن دچار مشکل است .

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد:

اگر در صورت وجود کمردرد که به مسکنهای معمول جواب نمی دهد، درد شبانه  یا دچار احساس کرختی و یا  ضعف در قسمت پشت ، پاها وبازوها هر چه زودتر با پزشک متخصص طب فیزیکی  و توانبخشی مشورت شود.

سوالات زیر هنگام مراجعه به متخصص طب فیزیکی پرسیده میشود:

چه زمانی متوجه علائم شدید؟

با گذشت زمان علائم چه تغییری کرده است؟

ایا  از خویشاوندان افرادی هم این مشکلات را دارند؟

سابقه وجود سایر بیماریها مثل دیابت

داروهایی  مصرف شده

 وجود درد

درچه ناحیه ای درد وجود دارد؟ شدت آن چقدر است

در چه وضعیتی درد بهتر یا بدتر میشود؟

وجود ضعف، سوزن سوزن شدن اندام ها یا احساس کرختی

 احساس ناتوانی 

 توانایی کنترل ادرار ودفع مدفوع وجود یبوست.

تشخیص: تشخیص تنگی کانال در برخی مواقع دشوار است، متخصص طب فیزیکی بر اساس شرح حال، معاینه بالینی دقیق و در صورت لزوم انجام تصویر برداری و نوار عصب  این مشکل را تشخیص می دهند

 انواع تصویر برداری: عکس ساده مواردی مثل لیز خوردگی مهره ها در عکس ساده بررسی می شود.

 ام ار ای، با استفاده ازامواج قوی مغناطیسی تصویری از مقاطع مختلف میگیرد ومیتواند انواع اسیب به رباطها ودیسک ها  را نشان دهد. همچنین  اختلال بافت نرم مثل تومرها مشخص میشود. اشکال عمده آم آری آی  این است که یافته های ام آری در بسیاری از موارد بیشتر از مشکل بیمار است در موارد زیادی باعث نگرانی بیمار می شود و باید با یافته های بالینی و نوار عصب و عضله تایید شود.

نوارعصب و عضله:

دقیق ترین راه تشخیص تنگی کانال نخاعی و تعیین شدت آن است. بخصوص در مواردی که آم آرآی درگیری نشان می دهد نوار عصب نشان می دهد آیا واقعا یافته های ام آر آی  علایم بیمار را ایجاد نموده است. تصمیم گیری برای انجام جراحی بر اساس یافته های شرح حال و معاینه و نوار عصب  است و ام آر آی بجز موارد خاص مثل وجود تومر ارزشی در این تصمیم گیری ندارد.

درمان: درمان بستگی به مکان تنگی کانال و شدت علائم دارد که توسط پزشک توصیه میشود.

درمانهای طب فیزیکی: بهبود انعطاف پذیری عضلات و تقویت تدریجی آنها اثرات طولانی بر تنگی کانال نخاعی دارد و درمان اصلی این بیماری محسوب می شود . 

 داروها برای کاهش موقت علایم و شرکت بهتر بیمار در برنامه توانبخشی از دارو استفاده می شود: مسکن هاو ضد التهابهای غیر استروئیدی میتواند در مواردی تجویز شود.  نمونه این داروها مانند ایبوپروفن ،ادویل ،ناپروکسن  می باشند

شل کننده های عضلانی مانند سیکلوبنزاپرین و سایر شل کنندها ی عضلات مثل متوکاربامول(روباکسین) و تیزانیدین در برخی بیماران کمک کننده می باشند.

 ضد افسردگی ها: مقادیر پائین امی تریپتیلین وسایر داروهایی از  دسته ضد افسردگی ها اثرات مفیدی دارد.

داروهای ضد تشنج:مانند گاباپنتین(نورونتین)وپره گابالین(لیریکا) باعث کاهش درد های عصبی میشود.

تزریقات استروئید:تزریقات در کنار ریشه عصب گرفتار ممکن توسط پزشک صورت گیرد. و بیمار را برای برنامه توانبخشی آماده سازد

استفاده از یخ وگرما ممکن است در موارد تنگی کانال ناحیه گردنی توصیه شود.

طب سوزنی در بیمارانی که چسبندگی عضلات کمر دارند کمک کننده است

در مواردی استفاده از واکرو عصا توصیه شود .این وسایل  علاوه برکمک به  راحت ایستادن باعث میشوند که شما بتوانید به سمت جلو خم شده ودرد بهتر شود.

جراحی

 در مواردی که با روشهای گفته شده، درمان  علائم تنگی کانال امکانپذیر نیست و یا علایم بیمار پیشرفت کند ممکن است جراحی لازم شود اما باید توجه داشت که انتخاب برای جراحی باید دقیق باشد زیرا  در مواردی ممکن است علایم نه تنها باقی بماند بلکه حتی بدتر هم بشود.

ورزشهای گردنی وکششهای گردنی: پزشک متخصص طب فیزیکی یا دستیار او بسته به نوع بیماری، انواعی از ورزشها و حرکات کششی را اموزش میدهد تا بیمار انها را در منزل انجام دهد.انجام این ورزشها باعث بهبود درد ؛ تقویت  عضلات و بازگشت عملکرد طبیعی عضلات میشود.ورزش مناسب  که توسط متخصص توصیه شود، باعث بهبود وضعیت گردن شده وبه استحکام و  افزایش توانایی عضلات و جلوگیری از اضافه بار بر روی عضله کمک میکند. درمان اصلی درد گردن ورزشهای گردن است. با توجه به حساس بودن گردن این ورزشها باید بدقت برنامه ریزی شوند تا از ایجاد عوارض جلوگیری نماید.

کشش درمانی است که دران از وزنه ها برای کشش ملایم گردن وبی حرکت کردن ان استفاده می شود.اگر علت درد گردن تحریک ریشه عصب باشد ؛ این روش درمانی باعث تسریع بهبود  ورفع درد های گردنی می شود. اما در برخی از دیسها کشش می تواند باعث فشار به نخاع شود. متاسفانه حتی بسیاری از پزشکانی که آموزشهای طب فیزیکی راندیده اند از این درمان استفاده کرده باعث عوارض جبران ناپذیری در بیماران می شوند. در کلینیک طب فیزیکی  و توانبخشی،این روش نظارت پزشک انجام شود.

در این روش درمانی با استفاده از گردن بندهای مخصوص ساخته شده  از مواد نرم ، یا سخت انجام می شود . گردن بند باعث کاهش فشار به گردن و بهبود درد گردنی می گردد. استفاده بیش از حد وبمدت طولانی (بیش از چند روز) از گردن بند ممکن است ضرر داشته باشد. زاویه گردن بند نیز بسیار مهم است و در موارد زیادی به علت عدم استفاده درست از گردن بند ، بیمار بدتر می شود. در صورت ادامه درد با پزشک مشورت کنید.
در مواردی ممکن است لازم باشد که کورتیکواستروئید در مجاور ریشه عصب تزریق شود.در اینحالت دارو به درون مفاصل فاست در مهره های گردنی یا عضلات  اطراف مهره ها تزریق  میشود تا درد بهبود یابد.همچنین تزریق  موضعی داروهای بی حس کننده مانند لیدوکائین  ممکن است انجام شود که باعث رفع درد می شود. تشخیص اینکه چه دارو یا روش درمانی برای  بیمار ضروری است، برعهده پزشک است.

استفاده از یخ در درد گردن ممکن است توصیه شود.در اینحالت سرمای یخ باعث کاهش التهاب میشود.

روش استعمال یخ:

یخ را در کیسه قرارد دارده و آنرا درون حوله ای بپیچید  و هر باربمدت 20 دقیقه ،چند بار در روزبر روی محل دردناک قرار دهید.  استفاده از یخ ،بیش از 20 دقیقه ممکن است باعث اسیب شود.از قرار دادن یخ روی محلهای عبور عصب خود داری شود.

گرما

درمورد گرما یک دوش اب گرم یا استفاده از مشک اب گرم که لای حوله قرار گرفته می تواند مفید باشد.گرما باعث شل شدن عضلات شده ودرد رابهتر میکندوولی گاهی هم ممکن است باعث بدتر شدن درد گردن شود. بهر حال  باید مراقب بوداگر گرم کردن ناحیه گردن باعث بدتر شدن درد یا التهاب شد فورا از ان اجتناب کنید.از پزشک متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی در مورد اینکه کدام روش برای شما بهتر است سوال کنید.

طب سوزنی با استفاده از سوزنهای بسیار نازک استریل ویکبار مصرف انجام میشود. در طب سوزنی با فرو کردن سوزن بدرون نقاط خاصی از بدن، تسکین درد ایجاد میشود. و باعث کاهش اسپاسم می شود.ممکن است برای کسب نتیجه مطلوب به چندین جلسه درمان نیاز باشد.طب سوزنی در دست افراد غیر پزشک می تواند خطرناک باشد. از عوارض طب سوزنی گردنی، پارگی ریه است. در این حالت بیمار بعد از طب سوزنی یا چند ساعت بعد به درد سینه مبتلا می شود. بیمار باید فورا به اورژانس مراجعه نماید. متخصصین طب فیزیکی در درمانهای طب سوزنی تخصص دارند.

با وارد کردن نیروی ناگهانی به مفصل انجام میشود و  در این روش مفصل بیشتر از دامنه حرکتی خود جابجا میشود. بیمار احساس راحتی می کند.  متخصصین طب فیزیکی دوره جااندازی را می بینند. این تکنیک روشهای مختلفی دارد.  متاسفانه برخی افراد به این کار جا انداختن دیسک تبلیغ می کنند. در این حالت تنها مفصل گردن کمی جابجا شده و احساس راحتی به بیمار می دهد. انجام جا اندازی کایروپراکتیک در دیسک حاد گردنی ممنوع است.  انجام آن بیش از 6-10 جلسه باعث افزایش بیش از حد دامنه حرکتی مفصل شده و می تواند مضر باشد. با توجه به احتمال سکته مغزی و آسیب نخاع،  بسیاری از متخصصین با انجام این کار بر روی گردن مخالف می باشند  . روشهای بی خطری برای جایگزینی روشهای کایروپراکتیک وجود دارد.  در صورت بروز سرگیجه و سردر د، اختلال  تعادل، دوبینی پس از جا اندازی مهره گردنی، بیمار باید حتما بستری شده و تحت درمان داروهای ضد انعقاد قرار گیرد.

ماساژ ملایم گردن می تواند به درد گردن کمک کند . انجام ماساژ باید بسیار ملایم باشد وگرنه باعث بدتر شدن بیمار و جابجایی دیسک می شود. برخی نقاط گردن نباید ماساژ داده شوند مثلا ماساژ در زاویه فک می تواند باعث افت شدید فشار خون و حتی بیهوش شدن فرد شود. ماساژ اگر روی عروق گردن باشد می تواند باعث کنده شدن پلاکهای  داخل رگ و ایجاد سکته مغزی در سالمندان شود. ماساژ غده تیرویید ممنوع است.

برای جلوگیری از درد گردن  انجام اقدامات زیر مناسب است  :

1گر ناچارید  درمسیر طولانی رانندگی کنید یا ساعتهای زیادی پای رایانه بنشینید، در اینصورت سر خود را بالا گرفته بطوری که  سر،بر روی ستون مهره ها ودر امتداد ان باشد.اینکار باعث کاهش فشار وخستگی در گردن میشود.

از فشار دادن دندانها  روی همدیگرودندان قروچه خودداری کنید.

میز وصندلی  رایانه خود راتنظیم کنید.درمورد کار  با رایانه، مونیتور رایانه را در سطح چشمانتان قرار دهید.زانوها باید مقداری از قسمت لگن  ،پائین تر قرار گیرند. از قسمت بازویی صندلی  هم استفاده کنید.

از قرار دادن گوشی تلفن بین گردن وشانه  وهمچنین نگه داشتن ان با گردن وشانه خودداری کنید.اگر زیاد از تلفن استفاده می کنید، هد ست(HEAD SET) تهیه کنید.

حرکات کششی :

اگر از میز زیاد استفاده می کنید حرکات کششی انجام دهید.شانه هایتان را درجهت بالا وپائین حرکت دهید. شانه ها را از پشت به هم نزدیک کرده وسپس استراحت دهید.شانه  یک سمت را بسمت پائین بکشید ودر همین حین سر خود را به طرفین خم کنید تا عضلات گردن تان کشش مناسبی پیدا کند.

حرکات کششی را برای  عضلات جلو قفسه سینه و  ورزش های  تقویتی عضلات اطراف شانه  وپشت  راانجام دهید. این اقدامات میتواند تعادل وبالانس قسمت زیر گردن را بهبود داده ودر نتیجه از گردن محافظت کند.

از خوابیدن روی شکم خودداری کنید.این وضعیت به گردن استرس وارد میکند.بالشی انتخاب کنید که اثر محافظتی بر انحنای طبیعی گردن داشته باشد. در قسمت بالشت مناسب در این مورد توضیح داده ایم

استعمال یخ وگرما در درد گردن :

استفاده از یخ در درد گردن ممکن است توصیه شود.در اینحالت سرمای یخ باعث کاهش التهاب میشود.

روش استعمال یخ:

یخ را در کیسه قرارد دارده و آنرا درون حوله ای بپیچید  و هر باربمدت 20 دقیقه ،چند بار در روزبر روی محل دردناک قرار دهید.  استفاده از یخ ،بیش از 20 دقیقه ممکن است باعث اسیب شود.از قرار دادن یخ روی محلهای عبور عصب خود داری شود.

گرما

درمورد گرما یک دوش اب گرم یا استفاده از مشک اب گرم که لای حوله قرار گرفته می تواند مفید باشد.گرما باعث شل شدن عضلات شده ودرد رابهتر میکندوولی گاهی هم ممکن است باعث بدتر شدن درد گردن شود. بهر حال  باید مراقب بوداگر گرم کردن ناحیه گردن باعث بدتر شدن درد یا التهاب شد فورا از ان اجتناب کنید.از پزشک متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی در مورد اینکه کدام روش برای شما بهتر است سوال کنید.

 استراحت: در طول روز چندین مرتبه به حالت دراز کش قرارگرفته وبه گردن خود استراحت بدهید.از استراحت طولانی پرهیز کنیدزیرا استراحت بیش از حد باعث سفتی عضلات گردن شده و ضرر دارد.

 حرکات کششی ملایم: در برخی درد های گردن حرکات کششی مفید است.به ارامی سر خود را به یک سمت حرکت داده و 30 ثانیه در این حالت نگه دارید.حرکات مخصوص کششی گردن را در جهت های مختلف انجام دهید. این کشش ها باعث تسکین وبهبودی درد می شود.

 درمانهای جراحی: درد گردن بندرت نیاز به درمان جراحی دارد و در اغلب موارد با مراجعه به متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی درمان می شود.بهر حال توصیه به جراحی زمانی باید صورت گیرد که روشهای غیر جراحی پاسخ نداده باشد