نوشابه های ورزشی •الف- نوشیدنی‌های ورزشی معمولی: این محصولات که به تازگی در بازار کشور انواعی از آن‌ها تهیه و عرضه می‌گردد، به دلیل سهولت مصرف مطلوب است. لیکن، آن چه که می‌بایست مورد بررسی قرار گیرد، درصد مواد و ترکیبات موجود در این نوشیدنی‌هاست، زیرا همان طور که ذکر گردید با کاهش یا افزایش هریک از ترکیبات ممکن است میزان و سرعت جذب مایع دچار نقص گردد و این امر با افزایش درصد مواد کربوهیدراتی، املاح غیرضروری یا ویتامین‌ها به وجود خواهد آمد. مصرف چنین نوشیدنی هایی، نه تنها برای عملکرد ورزشی یک ورزشکار مفید نخواهد بود، بلکه موجب آسیب آن نیز خواهد شد.•ب- نوشیدنی‌های ایزوتونیک: در تهیه‌ی این نوع نوشیدنی‌ها درصد مواد متشکله و ترکیبات به گونه‌ای در نظر گرفته می‌شود که با میزان اسمولالیته‌ی مایعات بدن برابر بوده و در نتیجه پس از مصرف ، آب و مواد مغذی موجود در آن‌ها به سهولت جذب بدن می‌شوند. بنابراین در واقع این نوع نوشیدنی‌ها ، بهترین و ایده‌آل‌ترین انواع نوشیدنی‌های ورزشی می‌باشند. البته در حال حاضر این محصولات در بازار کشورمان گستردگی زیادی ندارد و دسترسی به‌ آن‌ها چندان آسان نیست. 

محتویات نوشیدنی

کافئین(CAFFEINE):نوشابه های انرژیزا بطور متوسط
حاوی 60 تا 80 میلی گرم کافئین میباشند. نوشابه هــای
کولا حاوی 50 میلی گرم و یک فنجان قهوه حاوی 60 تا 90 میلی گرم کافئین است. کافئین علاوه بر اینکه یک محرک است یک چربی سوز نیز میباشد. کافئین یک آلکالوئید است که در بیش از 60 گیاه یافت میشود. کافئین وقتی در چای باشد، تئین(THEIN) و وقتی در گیاه گوارانا (GUARANA) یافت  میشود ، وارانین(GUARANINE) نامیده میگردد  

کافئین یک محرک متابولیک نیز میباشد. رفع خستگی، افزایش تمرکز، اتساع عروق خونی، افزایش ظرفیت عملکرد جسمی و ذهنی، افزایش استقامت، ادرار آوری، شل کردن عضلات صاف نایچه ها، افزایش اسید معده، سایر اثرات کافئین بر روی بدن میباشند. 

•مصرف بیش از اندازه کافئین به کافئینیسم(CAFFEINISM) منجر میگردد. کافئینیسم ایجاد وابستگی به کافئین و علایمی نظیر اضطراب، تحریک پذیری، عصبی بودن، انقباض عضلانی، لرزش، بی خوابی، تپش قلب، زخم معده (و سایر زخمهای گوارشی)، ریفلاکس معده، اختلالات خواب و اختلالات اضطرابی میکند. علایم محرومیت از کافئین شامل سردرد، تحریک پذیری، ناتوانی در تمرکز، دل درد، اضطراب، تهوع و خواب آلودگی است. •تائورین(TAURINE): تائورین یک آمینو اسید غیر ضروری میباشد. یعنی بدن قادر به ساخت آن است. البته استرس، بیماریها، خستگی های جسمی وآسیب ها نیاز بدن به تائورین را افزایش میدهد، چراکه بدن در این شرایط نمیتواند تائورین کافی بسازد. تائورین در بدن نقشهای بسیاری را بعهده دارد. تائورین در ساخت بافت عضلانی نقش دارد. تائورین از اجزای اصلی صفرا است که بمنظور هضم چربیها، کنترل کلسترول خون و جذب ویتامینهای محلول در چربی به آن نیاز داریم. تائورین به همراه روی برای سلامتی چشمها و حس بینایی لازم است. تائورین یک آنتی اکسیدان بوده و همچنین خاصیت سم زدایی از بدن را دارد. تائورین در بدن باعث کاهش فشار خون میگردد. تائورین برای درمان اضطراب، بیش فعالی، فعالیت ضعیف مغز، صرع و آبرسانی به مغز مفید است. مصرف تائورین موجود در نوشابه های انرژی زا باعث تحریک سیستم عصبی، افزایش انرژی، رفع خستگی، نشاط آوری، افزایش استقامت و رفع استرس میشود. برخی پژوهشها حاکی از آنست که مصرف تائورین احتمال مصرف الکل را در مصرف کنندگان افزایش میدهد. •عصاره گوارانا(GUARANA): گوارانا یک گیاه منطقه آمریکای جنوبی است. این گیاه حاوی کافئین، تئوفیلین (THEOPHYLINE) و تئوبرومین(THEOBROMINE) میباشد. عصاره این گیاه خاصیت محرک سیستم عصبی مرکزی، افزایش گوش بزنگی، افزایش انرژی، ادرار آوری و چربی سوزی دارد. 

عصاره جین سینگ(GINSENG): یک گیاه آسیای شرقی است که مصرف آن باعث افزایش مقاومت بدن نسبت به استرس، تقویت حافظه، تقویت سیستم ایمنی وعصبی، افزایش شادابی، افزایش انرژی، رفع خستگی، تخفیف استرس، کاهش قند خون و کاهش عوارض پیری میشود. جین سینگ آنتی اکسیدان و ضد سرطان نیز میباشد. عوارض مصرف زیاد آن شامل بی خوابی، تهوع، سردرد، اسهال، خوشی، افزایش و یا کاهش فشار خون، درد در ناحیه پستان، و خونریزی از مهبل میباشد. اما میزان جین سینگ در نوشابه های انرژی زا کمتر از آنیست که موجب این عوارض گردد.

 

عصاره جینگو بیلوبا(GINKO BILOBA): یک گیاه بومی کشور چین است که اثرات مصرف آن شامل بهبود یادگیری و حافظه، بهبود تمرکز، بهبود گردش خون، ضد افسردگی، خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی میباشد.

 

ال-کارنیتین(L-CARNITINE): یک نوع آمینو اسید که توسط کبد تولید میشود. ال کارنیتین در متابولیسم چربیها و سطح انرژی بدن نقش دارد. چربی سوز، رفع کننده خستگی و افزایش دهنده استقامت است.

 

(GLUCURONOLACTINE) یک نوع کربوهیدرات است که بطور طبیعی از متابولیسم گلوکز در کبد ساخته میشود. یک محرک بوده و در تقویت حافظه، افزایش تمرکز و رفع خستگی مفید است.

 

قندها(SUGARS):

نوشابه های انرژی زا حاوی مقادیر زیادی از قندهای طبیعی و یا شیرین کننده های مصنوعی میباشند. از اینرو باعث افزایش سطح انرژی در بدن میشوند.

متیل زانتین ها (METHYLXANTHINES):

یک آلکالوئید است که محرک سیستم عصبی  است

 

ویتامین های گروه B:

ویتامینهای گروه B در متابولیسم و افزایش سطح انرژی بدن نقش دارند.

آنتی اکسیدانها(ANTIOXIDANES):

ویتامینهای C,A,E و سلنیوم به عنوان آنتی اکسیدان ممکن است در نوشابه های انرژی زا وجود داشته باشند.

 

کراتین(CREATINE):

یک اسید آمینه است که در بدن انسان در طی سوخت و ساز پروتئین تولید می شود و انرژی مورد نیاز عضلات را تامین میکند. (در برخی از نوشابه های انرژی زا یافت میشود)

 

•برای انتخاب یک نوشیدنی ورزشی باید چه نکاتی را رعایت کرد:

برای انتخاب یک نوشیدنی ورزشی مناسب باید به نکات زیر توجه کرد. 
۱) خوش طعم باشد. 
۲) به سرعت جذب شود. 
۳) موجب حفظ و تعادل مایعات و الکترولیت‌های بدن گردد. 
۴) بیماری گوارشی ایجاد نکند. 
۵) کارآیی فعالیت ورزشی را افزایش دهد. 
۶) بدون کافئین باشند. (درست است که گفته می‌شود مصرف کافئین تحمل ورزش را افزایش می‌دهد، اما از طرف دیگر کافئین یک ماده مدر است و منجر به افزایش دفع ادراری آب و سدیم و در نتیجه کم‌آبی می‌شود. 

 

۷)-  بدون گاز باشند. (نوشابه‌های گازدار به دلیل ایجاد حس پری شکم مانع نوشیدن و جایگزینی مایعات می‌شوند و عوارض گوارشی نیز دارند. ۸) نوشیدنی‌های خنک و شیرین بر دیگر نوشیدنی‌ها ترجیح دارند. درجه حرارت توصیه شده برای مایعات مصرفی ۱۵ درجه سانتی‌گراد است. (با مصرف نوشابه‌های خنک هضم و جذب مایع آسان‌تر و طعم خوشایند و نشاط بیشتری احساس می‌گردد با اینحال باید از مصرف نوشیدنی‌های یخ خودداری شود

 

عوارض جانبی نوشابه های انرژی زا

•اعتیاد آوری: ترکیبات اعتیاد آور شامل کافئین و گوارانا میباشند که با مصرف طولانی مدت میتوانند ایجاد وابستگی جسمی کنند. اما از آنجایی که علایم محرومیت از آنها خفیف و تنها ممکن است ایجاد سردرد کنند، اعتیاد به نوشابه های انرژی زا عمدتاً جنبه روانی دارد.•مصرف زیاد نوشابه های انرژی زا موجب اسهال، تهوع، استفراغ، دل درد، افزایش گاز روده، و بی خوابی میشود.•اختلال در الکترولیتهای بدن، بی نظمی ضربان قلب، افزایش فشار خون، افزایش ضربان قلب (حتی تپش قلب)، کم آبی بدن و بی خوابی میتوانند اثرات کوتاه مدت آنها باشد.•نوشابه های انرژی زا تمام مضرات نوشابه های گاز دار را نیز دارند

 

•اثرات مصرف نوشابه های انرژی زا:•به عنوان نمونه اثرات نوشابه های (RED BULL) توسط سازندگان آن اینچنین آورده شده است:•1-تحریک متابولیسم.•2-بهبود وضعیت احساسی(نشاط آوری)•3-افزایش تمرکز و سرعت واکنش.•4-بهبود و افزایش عملکرد.•5-افزایش انرژی و رفع خستگی.•6-تقویت حافظه.